Po krótkiej wizycie w Wiedniu łatwo zrozumieć, dlaczego. Nie chodzi wyłącznie o reprezentacyjną architekturę, muzea czy historyczne centrum. Z perspektywy codziennego funkcjonowania równie ważne są mniej spektakularne elementy: transport publiczny, dostępność piesza, zieleń, miejsca odpoczynku oraz rozmieszczenie usług, które wspierają samodzielne korzystanie z miasta.
Spadek w rankingu
W 2025 roku Wiedeń nie jest już jednak jednoznacznym numerem jeden w najważniejszych globalnych rankingach jakości życia. W Global Liveability Index 2025 przygotowywanym przez Economist Intelligence Unit pierwsze miejsce zajęła Kopenhaga. Wiedeń spadł na wspólne drugie miejsce z Zurychem. Co istotne, EIU nie opisuje tego jako ogólnego pogorszenia jakości miasta. Spadek wynikał przede wszystkim z obniżenia oceny stabilności po zagrożeniach terrorystycznych, podczas gdy Wiedeń utrzymał maksymalne wyniki w obszarach opieki zdrowotnej, edukacji i infrastruktury.
Podobnie wygląda sytuacja w rankingu Mercer Quality of Living 2024. Tam pierwsze miejsce zajął Zurych, a Wiedeń znalazł się na drugim miejscu, przed Genewą. Z kolei w Monocle Quality of Life Survey 2025 Wiedeń uplasował się na 5. miejscu w ogólnym zestawieniu, choć został także wyróżniony w kategorii mieszkalnictwa.
To rozróżnienie jest ważne. Wiedeń nie musi dziś zajmować pierwszego miejsca w rankingu ogólnym, żeby nadal pozostawać mocnym punktem odniesienia w wybranych obszarach, na przykład w mieszkalnictwie, czy transporcie.
Prawo do mieszkania
„The right to housing is a human right” (Articles 16 and 31 of the European Social Charter)
Jednym z filarów wiedeńskiej jakości życia jest mieszkalnictwo. Wiedeń od lat rozwija model, w którym zasób komunalny uzupełniają inne formy mieszkań dostępnych cenowo, wspieranych przez miasto i realizowanych na zasadach ograniczających zysk. Na oficjalnej stronie poświęconej wiedeńskiemu mieszkalnictwu społecznemu podkreślono, że model ten ma zapewniać lokale dobrej jakości, przystępne cenowo i przeznaczone dla szerokich grup mieszkańców. Nieprzypadkowo Monocle wyróżnia dziś Wiedeń właśnie w tym obszarze. Nie chodzi jednak tylko o znane historyczne realizacje, takie jak Karl-Marx-Hof. Ważniejsza jest skala systemu i jego społeczny cel: mieszkalnictwo społeczne nie ma być wyjątkiem dla nielicznych, ale realną częścią miasta. Według Monocle ponad połowa mieszkańców Wiednia żyje w mieszkaniach objętych różnymi formami publicznego wsparcia, a mieszkania komunalne są rozmieszczane we wszystkich dzielnicach, aby ograniczać segregację ekonomiczną.
Transport publiczny
Drugim obszarem dobrze pokazującym codzienny wymiar wiedeńskiej jakości życia jest transport publiczny. Jego znaczenie widać zarówno w skali systemu, jak i w realnym wykorzystaniu. Według Wiener Linien w 2025 roku z transportu publicznego w Wiedniu skorzystano 903 mln razy, a każdego dnia autobusami, tramwajami i metrem podróżowało średnio 2,47 mln pasażerów. Karta roczna jest ważna przez 365 dni w podstawowej strefie miasta i pozwala korzystać m.in. z metra, tramwajów, autobusów, S-Bahn oraz Badner Bahn.
Wiener Linien podaje, że wszystkie stacje metra oraz większość przystanków tramwajowych i autobusowych są dostępne, a różnice wysokości niwelowane są m.in. windami, rampami, podniesionymi peronami i pojazdami niskopodłogowymi. Dostępność obejmuje również orientację i informację: na stacjach metra stosowane są systemy prowadzenia dotykowego, odpowiednie kontrasty i wielkości liter, a w pojazdach pojawiają się komunikaty głosowe i wizualne. Informacje o przyjazdach, zakłóceniach i dostępności pojazdów można sprawdzać także w aplikacji.
Członek sieci WHO Age-Friendly World
Jeśli spojrzeć na Wiedeń z perspektywy długowieczności, mieszkalnictwo i transport zyskują jeszcze większe znaczenie. Wiedeń od 2023 roku należy do sieci WHO Age-Friendly World. W profilu miasta wskazano, że osoby starsze są ważną grupą docelową w wielu obszarach życia, m.in. w mieszkalnictwie, mobilności, bezpieczeństwie i zdrowiu. WHO wymienia też konkretne elementy, które mają tworzyć środowisko przyjazne starzeniu: dostępne cenowo mieszkania, rozwiniętą i dostępną sieć transportu publicznego, usługi opiekuńcze i społeczne, wsparcie informacyjne oraz działania wzmacniające uczestnictwo osób starszych.
Podsumowanie
Dlatego pytanie „czy Wiedeń nadal jest pierwszy?” wydaje się mniej interesujące niż pytanie o to, co przez lata budowało jego wysoką pozycję. W przypadku Wiednia są to między innymi wymienione wyżej elementy miejskiego systemu: mieszkania, które nie są wyłącznie produktem rynkowym, i transport publiczny, który realnie porządkuje codzienne funkcjonowanie miasta. Ostatecznie jakość życia warto mierzyć nie tylko miejscem w rankingu, ale także tym, czy miasto pozostaje dostępne i użyteczne wtedy, gdy zmieniają się nasza sprawność, rytm dnia i potrzeby.
Czerwiec 2026